زیارتگاه خرقه مبارک پیامبر، جامه منسوب به حضرت رسول (ص) که گفته میشود در شب معراج به تن داشتهاند، یادگار ارزنده قندهار است. اگر تا امروز شانس زیارت خرقه شریف دست ندادهاست یا به ملاقاتش رفتهاید اما اطلاعات چندانی از قدامت آن و روایات مرتبط با نحوه رسیدن جامه به کشور ندارید، با ما همراه باشید؛ در مقاله حاضر همه معلومات درباره خرقه مبارک در قندهار را توضیح میدهیم.
زیارتگاه خرقه پیامبر کجاست؟
📌 آدرس: مرکز شهر، داخل مجموعه مقبره احمد شاه درانی، مقابل آرامگاه احمد شاه بابا
مشخصات خرقه شریفه قندهار
پیش از اینکه بازدیدمان از شاخصترین مکان دربین آثار تاریخی ولایت قندهار را شروع کنیم، نگاهی داریم به مشخصات خرقه پیامبر که در سه جعبه تودرتو، دو چوبی و یک نقرهای نگهداری میشود.
| جنس | پشم شتر خالص |
| رنگ | مایل به آبی آسمانی |
| وضعیت ظاهری | دو آستین از طول دامن کوتاهتر دو برِ پیش و رو نسبتا ژولیده کوتاه به تناسب قامت انسان |
| امکان بازدید | فقط در زمانهای خاص مثل مانند بلایای طبیعی، اعیاد و مراسمات ویژه |
نکته: ورود به محوطه زیارت خرقه شریف، همه روزه برای عموم آزاد است اما دیدن خرقه، همانطور که اشاره کردیم، منوط به شرایط خاصی است.
تاریخچه خرقه مبارک
حالا با هم وارد مجموعه آرامگاه احمدشاه درانی میشویم و به زیارتگاه خرقه در مجاورتش قدم میگذاریم. مکان مقدسی که داخلش هستیم، تاریخ دورودرازی را به چشم دیدهاست که از سال 1181 هجری قمری، مقارن با قرن هجدهم میلادی آغاز میشود؛ زمانی که احمدشاه درانی، خرقه را به قندهار منتقل کرد. احمدشاه بابا که خرقه مبارک را بهعنوان نمادی از مشروعیت حکومت دینی خود به پایتخت جدید آوردهبود، دستور داد بنایی درخور برای نگهداری آن ساخته شود.
آنچه گفتیم، شرح قدامت زیارتگاه خرقه شریف بود. خود جامه اما پیش از این رسیدن به کشور ما، سفری بسیار طولانیتر را از سر گذراندهاست.
سفر خرقه از حرا تا بخارا
گفته میشود خرقه شریف را شخص پیامبر (ص) با دست خود دوخته و در شب معراج به تن کردهبودند. پس از وفات آن حضرت، امیرالمومنین (ع) طبق وصیت ایشان، خرقه را به «اویس قرنی» -از تابعین و شهدای صفین- هدیه دادند. پس از آنکه اویس وفات یافت، خرقه مبارک را به غار حرا منتقل کردند و مدتی آنجا نگهداری میشد تا اینکه شخصی بهنام «شیخ دوستمحمد»، آن را از مکه به بغداد منتقل کرد. بعدها در دورههای تاریخی مختلف و بنا به اقتضائات مذهبی-سیاسی، خرقه به شهرهای دیگری مثل سمرقند، بلخ و بدخشان انتقال داده شد. اما چطور به قندهار رسید؟
رسیدن خرقه به قندهار
منابع تاریخی، درباره نحوه رسیدن خرقه مبارک پیامبر به دست احمدشاه درانی و انتقالش به قندهار، دو روایت متفاوت ارائه میدهند که در ادامه نقل میکنیم.
- هدیه از امیر بخارا: خرقه ازسوی «امیر مرادبیگ»، حاکم بخارا -ازبکستان امروزی- به احمدشاه درانی، هدیه داده شد تا پیمان بین دو حاکم را تحکیم بخشد.
- غنیمت جنگی: احمدشاه درانی، خرقه مبارک در بدخشان را در لشکرکشیهایش به این شهر به غنیمت گرفت و به قندهار آورد.
نقش خرقه مبارک در تاریخ سیاسی افغانستان
پیشتر اشاره کردیم که احمدشاه درانی، خرقه پیامبر را به قندهار منتقل کرد تا مشروعیت حکومت نوپای خود را تقویت کند. اما درطول تاریخ سیاسی کشور، این تنها باری نبود که خرقه با هدفی مشخص بهکار گرفته شد.
- 1929: شاه امانالله خان، در زمان شورشهای داخلی، برای جلب حمایت و ایجاد اجماع علیه مخالفان، خرقه را به نمایش گذاشت تا مردم را به متحد کردن پشت سر رهبری دربرابر تهدیدات داخلی ترغیب کند.
- 1935: در دوره شیوع وبا، خرقه بهعنوان مایه اطمینانبخشی و آرامش مردم دربرابر یک بلای هولناک به نمایش گذاشته شد تا امید به رفع بلا و حمایت الهی را در جامعه زنده کند.
- 1996: ملا محمد عمر، رهبر طالبان، 60سال پس از نمایش پیشین خرقه، آن را از صندوق خارج کرد و دربرابر مردم به نمایش گذاشت؛ اقدامی نمادین که جایگاه او را در دید عموم، از فرماندهای نظامی به رهبری معنوی تغییر داد.
- 2018: اشرف غنی، در آخرینباری که خرقه مبارک در ملأ عام دیده شد، آن را از صندوق بیرون آورد و همراه با حاضران برای صلح در خلال آتشبس دعا کرد.
سوالات متداول
مکان نگهداری خرقه منسوب به پیامبر دقیقا کجاست؟
زیارت خرقه مبارک پیامبر در قندهار، مقابل ارگ ریاست جمهوری سابق و در جوار آرامگاه احمدشاه درانی واقع شدهاست.
آیا امکان بازدید از خرقه پیامبر وجود دارد؟
بازدیدکنندگان میتوانند وارد مجموعه زیارتگاه شوند اما خرقه منسوب به پیامبر (ص) در صندوقی دور از انظار نگهداری میشود.
خرقه شریفه چگونه به افغانستان رسیدهاست؟
دو روایت در اینباره نقل میشود؛ یک روایت میگوید که امیر بخارا آن را به احمدشاه درانی هدیه داد و براساس روایتی دیگر احمدشاه خرقه را در لشکرکشی به بدخشان بهعنوان غنیمت جنگی تصاحب کرد.
